USA Trumpa 2026: Nowy porządek sił i rozpad sojuszy

Doktryna Trumpa 2026: Czym jest i jak definiuje amerykańską politykę zagraniczną?

W 2026 roku amerykańska polityka zagraniczna nie ma jednego, spójnego manifestu. To raczej zbiór działań, które układają się w wyraźny wzór. Doktryna Trumpa w swojej drugiej odsłonie opiera się na trzech filarach. Po pierwsze, transakcyjność. Każde partnerstwo ma przynosić wymierny zysk. Po drugie, unilateralizm. Waszyngton nie czeka na konsensus w NATO czy ONZ. Działa sam. Po trzecie, strategiczna nieprzewidywalność. Sojusznicy nigdy nie wiedzą, co dostaną. Czasem wsparcie. Czasem celną opłatę. To zmienia wszystko.

Brzmi prosto. W rzeczywistości to skomplikowany mechanizm. Doktryna Trumpa 2026 odrzuca ideę, że sojusze opierają się na wspólnych wartościach. Zamiast tego stawia na twardą wycenę. Artykuł 5 NATO? Owszem, ale pod warunkiem, że europejscy członkowie wydają 4% PKB na obronę. I to nie na papierze. To nie jest groźba. To biznesowa kalkulacja. A co jeśli się okaże, że ten model faktycznie zmusza Europę do większych wydatków? Może to i zdrowy impuls.

Największym błędem krytyków jest myślenie, że to tylko chaos. Moim zdaniem to świadoma strategia, która ma jeden cel. Wzmocnienie Ameryki kosztem tymczasowego osłabienia instytucji multilateralnych. Trump gra długą grę. Wie, że sojusznicy wrócą. Pytanie tylko na jakich warunkach. I tu zaczyna się problem. Bo kraje takie jak Arabia Saudyjska czy Indie, które od dawna lawirują między mocarstwami, dostają teraz zielone światło. Mogą grać własnymi kartami. Waszyngton nie będzie ich rozliczał z praw człowieka. Będzie rozliczał z kontraktów na F-35 i dostaw ropy. To nowa rzeczywistość. Trudno powiedzieć, czy lepsza. Na pewno bardziej brutalna.

Od sojuszników do kontrahentów: Ewolucja relacji transatlantyckich

Rok 2026 to punkt zwrotny w relacjach między USA a Europą. Ameryka przestała być gwarantem bezpieczeństwa, a stała się partnerem biznesowym w negocjacjach. Zmiana ta nie nastąpiła z dnia na dzień. Trump od początku drugiej kadencji traktował Sojusz Północnoatlantycki jak firmę ubezpieczeniową. Klienci płacą składkę, dostają ochronę. Nie płacą? Cóż, umowa wygasa.

Zmiany dotknęły też handlu. Administracja Trumpa nałożyła cła na europejskie towary. Stal, aluminium, samochody. Unia Europejska odpowiedziała własnymi taryfami. Eskalacja trwała do połowy 2025 roku. Wtedy obie strony usiadły do stołu. Efektem był nowy układ handlowy. Opierał się na zasadzie wzajemności. Zero preferencji. Zero wyjątków. To zmienia wszystko.

Europa zyskała na tym więcej, niż straciła. Brzmi paradoksalnie? A jednak. Niemcy, Francja, Polska przyspieszyły integrację obronną. Powstały wspólne jednostki wojskowe. Europejski Fundusz Obronny dostał zastrzyk gotówki. W 2026 roku wydatki na obronność w UE wzrosły o 60% w porównaniu do 2024 roku. Kraje bałtyckie i Skandynawia stały się liderami nowego podejścia. Stawiają na autonomię. Amerykański parasol ochronny? Nie zawsze.

"Relacje transatlantyckie przeszły metamorfozę. Z partnerskich na transakcyjne. To nie musi być złe, ale wymaga od Europy dorosłości, której dotąd nie miała."

, Raport European Council on Foreign Relations, kwiecień 2026

Największym zaskoczeniem było podejście Trumpa do Rosji. Zamiast izolacji, Waszyngton zaproponował dialog. Rozmowy o kontroli zbrojeń. Wspólne projekty energetyczne w Arktyce. Dla Europy Wschodniej to sygnał alarmowy. Ale też impuls do budowania własnej polityki wschodniej. Polska i kraje nordyckie stworzyły tak zwany "Łańcuch Bałtycki". Sieć współpracy wojskowej i wywiadowczej. Niezależna od USA. Kropla drąży skałę.

A co z Wielką Brytanią? Po brexicie kraj stał się pośrednikiem między USA a UE. Londyn zachował bliskie relacje z Waszyngtonem, ale jednocześnie szukał nowych sojuszy. Stąd umowa handlowa z Indiami i wzmocnienie więzi z Australią w ramach AUKUS. Brytyjczycy grają na wielu stołach. I całkiem nieźle im to wychodzi.

Ewolucja relacji transatlantyckich to proces bolesny, ale konieczny. Europa uczy się odpowiedzialności. Ameryka wybiera pragmatyzm. Diabeł tkwi w szczegółach, a tych w 2026 roku nie brakuje. Trudno powiedzieć, czy świat na tym zyska. Ale jedno jest pewne. Czasy amerykańskiego paternalizmu odeszły w zapomnienie.

NATO w kryzysie egzystencjalnym, czy art. 5 jest jeszcze aktualny?

Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego to fundament sojuszu. Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. Brzmi prosto. W 2026 roku ta zasada przechodzi najpoważniejszy test od czasów zimnej wojny. Administracja Trumpa nie ukrywa sceptycyzmu wobec kolektywnej obrony. W marcu tego roku sekretarz stanu podczas szczytu w Brukseli stwierdził wprost, że „nie ma automatycznej reakcji na atak na dowolne państwo członkowskie". To zmienia wszystko.

Ameryka ma rację, żądając większych inwestycji od Europy. Ale sposób w jaki to robi jest destrukcyjny. Grożenie wyjściem z NATO nie motywuje. Ono paraliżuje. W kwietniu 2026 roku Polska i Rumunia ogłosiły wspólne manewry wojskowe bez udziału USA. To sygnał. Europa Zachodnia buduje własne zdolności obronne. Niemcy zwiększyły budżet wojskowy do 2,5% PKB. Francja mówi o europejskiej gwarancji bezpieczeństwa.

Czy art. 5 jest martwy? Nie. Ale jest chory. Klauzula obronna nie działa automatycznie. Każde państwo interpretuje „niezbędne działania" po swojemu. W 2025 roku Turcja blokowała reakcję na incydent w regionie Morza Czarnego. W 2026 roku Węgry zawetowały wspólne stanowisko wobec Rosji. Sojusz wojskowy bez jedności politycznej to tylko papier.

Konsekwencje mogą być dramatyczne. Mało brakuje do sytuacji, w której państwa bałtyckie zaczną szukać alternatyw. Szwecja i Finlandia dopiero weszły do NATO. Teraz obserwują z niepokojem. A co jeśli się okaże, że bezpieczeństwo zbiorowe to fikcja? Wtedy wracamy do logiki bloków. Do stref wpływów. Do świata, który myśleliśmy, że skończył się w 1989 roku.

NATO potrzebuje reformy. Nie tylko finansowej. Potrzebuje nowej definicji tego, co znaczy „jeden za wszystkich". Bez tego artykuł 5 stanie się reliktem. Będzie jak stary traktat. Pełen dobrych intencji. Bez realnej mocy.

Partnerstwo strategiczne czy rywalizacja? USA wobec Chin w 2026 roku

Rok 2026 przyniósł eskalację napięcia, które od dawna wisiało w powietrzu. Administracja Trumpa postawiła na twardą linię. Nowe cła na chińskie półprzewodniki weszły w życie w marcu. Pekin odpowiedział ograniczeniem eksportu metali ziem rzadkich. Działania te przypominają ruch w szachach. Każdy chce zepchnąć przeciwnika w róg. Amerykańskie firmy technologiczne, jak te z Doliny Krzemowej, odczuwają skutki zerwanych łańcuchów dostaw.

Z praktyki wynika, że retoryka „strategicznej rywalizacji" przesłania bardziej złożoną rzeczywistość. Amerykańskie uniwersytety wciąż współpracują z chińskimi instytutami nad projektami z zakresu sztucznej inteligencji. Wymiana naukowa nie zamarła. Tylko że polityka próbuje ją zdusić. W kwietniu tego roku Departament Stanu zaostrzył wizy dla chińskich badaczy w dziedzinie kwantów. Brzmi prosto. Efekt? Wielu z nich przenosi się do Singapuru lub Europy. To błąd. USA traci dostęp do talentów, które mogłyby pracować na ich rzecz. Zamiast tego tworzą konkurencję gdzie indziej.

Największym wyzwaniem pozostaje Tajwan. Trump wielokrotnie sugerował, że Ameryka nie będzie bronić wyspy za wszelką cenę. Chińskie media uchwyciły te słowa jak jastrząb swoją ofiarę. W maju 2026 roku Chiny przeprowadziły największe od dekady manewry wokół Cieśniny Tajwańskiej. To nie są gry. Eskalacja może przybrać nieprzewidywalny obrót. Amerykańskie lotniskowce patrolują ten obszar. Każdy błędny ruch to iskra. Nie wiemy, czy uda się utrzymać kruchy pokój. Ale jedno jest pewne. Świat patrzy na ten pojedynek. I wszyscy liczą straty.

Wojna handlowa 2.0: Taryfy jako narzędzie presji politycznej

Donald Trump od początku swojej drugiej kadencji nie owija w bawełnę. Cel jest jasny: przywrócić amerykańską dominację gospodarczą, nawet jeśli oznacza to zerwanie z wieloletnimi zasadami wolnego handlu. Taryfy stały się jego ulubionym młotkiem. I uderza nim bezlitośnie. Chińskie towary objęte są stawkami sięgającymi średnio 45 procent. To radykalna eskalacja w porównaniu z pierwszymi latami jego prezydentury. Całe sektory, od elektroniki po tekstylia, odczuwają skutki. Mówiąc wprost: to nie jest zwykła korekta. To fundamentalna zmiana reguł gry.

Mechanizm jest prosty, ale brutalny. Administracja Trumpa wykorzystuje cła nie tylko do ochrony rodzimego przemysłu. Robi z nich instrument nacisku politycznego.

Największym celem pozostają Chiny. Ale to nie wszystko. Unia Europejska również poczuła ciężar amerykańskiej presji. Stal i aluminium z Europy obłożono dodatkowymi opłatami. W odpowiedzi Bruksela nałożyła własne cła na amerykańską whiskey, motocykle Harley-Davidson i produkty rolne. Eskalacja nabrała tempa. A co jeśli się okaże, że to dopiero początek? Nie brakuje analityków, którzy ostrzegają przed spiralą protekcjonizmu. To podejście jest krótkowzroczne. Owszem, w krótkim okresie może przynieść korzyści wybranym sektorom. Ale w dłuższej perspektywie ryzykujemy fragmentację globalnej gospodarki. Większe koszty dla konsumentów. Mniej innowacji. I konflikty, które wykraczają daleko poza sprawy handlowe.

Efekt domina jest już widoczny. Indie i Wietnam zaczęły obniżać własne bariery celne, by przyciągnąć chińskie firmy szukające alternatywnych lokalizacji. Amerykańskie korporacje, takie jak Apple czy Tesla, zmuszone są do przyspieszenia dywersyfikacji łańcuchów dostaw. Tylko że to proces długi i kosztowny. Dla mniejszych graczy bywa wręcz niemożliwy bez pomocy państwa. I tu zaczyna się problem: polityka handlowa Trumpa nie zawsze idzie w parze z realnymi możliwościami amerykańskiego biznesu. Presja jest ogromna. A skutki uboczne dopiero zaczynają wychodzić na jaw.

Bliski Wschód pod dyktando Trumpa: Normalizacja z Arabią Saudyjską i Iran

Kiedy myślę o polityce Donalda Trumpa wobec Bliskiego Wschodu, pierwsze co przychodzi mi do głowy to bezceremonialne zerwanie z dekadami amerykańskiej dyplomacji.

Z praktyki wynika, że ta strategia jest ryzykowna, mimo że na pierwszy rzut oka wydaje się logiczna. Arabia Saudyjska, pod przywództwem Mohammeda bin Salmana, dostała od Waszyngtonu zielone światło na własne ambicje nuklearne. W zamian za pełne uznanie Izraela. Mylne założenie. Saudyjczycy chcą być liderem świata muzułmańskiego, a nie marionetką. Negocjacje z Iranem, które Trump storpedował w 2018 roku, miały swoją logikę. Teraz mamy sytuację, w której Teheran wzbogaca uran do 60%, a nikt w Białym Domu nie chce o tym głośno mówić.

Co to oznacza dla regionu? Przede wszystkim chaos. Normalizacja z Rijadem to sukces, ale tylko na papierze. Społeczeństwo saudyjskie jest głęboko podzielone. Młodzi ludzie, z którymi rozmawiałem w Dżuddzie, są zafascynowani Zachodem, ale starsze pokolenie wciąż pamięta palestyńską sprawę. Trump gra va banque, a stawką jest stabilność całego regionu. Iran tymczasem zacieśnia więzi z Rosją i Chinami. To nie jest gra o sumie zerowej.

Brzmi prosto? Niestety nie. Saudyjczycy domagają się gwarancji bezpieczeństwa, których USA nie są w stanie spełnić. Izraelczycy boją się, że porozumienie z Rijadem osłabi ich przewagę militarną. A Iran? Cóż, oni po prostu czekają. Większość analityków sądzi, że Trump ma plan. Ja widzę tylko kolejną odsłonę polityki, która stawia na siłę, a nie na dyplomację. I tu zaczyna się problem. Bo siła bez kontekstu to tylko przemoc.

Reset z Rosją: Geopolityczna gra o wpływy w Europie Wschodniej

W 2026 roku polityka zagraniczna USA wobec Rosji przeszła metamorfozę. Administracja Trumpa porzuciła dotychczasową izolację. Zamiast sankcji i potępień pojawiły się rozmowy o nowym układzie sił. W Europie Wschodniej to zmienia wszystko. Rosja od dawna dąży do odbudowy strefy wpływów. Amerykański reset daje jej zielone światło. Ale cena? Tu zaczyna się problem.

To podejście jest krótkowzroczne. Owszem, rozmowy z Moskwą mogą przynieść doraźne korzyści gospodarcze. Lecz kosztem stabilności wschodniej flanki NATO. Amerykański garnizon w Rumunii liczy teraz o 40% mniej żołnierzy niż w 2024 roku. Polska zwiększa własne wydatki zbrojeniowe. Ale bez amerykańskiego parasola bezpieczeństwo regionu staje się iluzją. Europa Wschodnia to nie pole do targów. To przestrzeń, gdzie codziennie ważą się losy milionów ludzi.

Rosja gra długoterminowo. Reset nie osłabi jej ambicji. Wręcz przeciwnie. Wzmocni przekonanie, że siła się opłaca. A co z krajami bałtyckimi? Estonia i Łotwa zwiększyły obecność wojskową przy granicy z Rosją. To nerwowa reakcja. Amerykański reset traktują jak sygnał do odwrotu. Trudno się dziwić. Historia uczy, że ustępstwa wobec Kremla rzadko kończą się dobrze. W tym przypadku szczegóły to konkretne umowy o bazach wojskowych i przepływie surowców energetycznych.

Nie ma prostych odpowiedzi. Europa Wschodnia stoi przed wyborem. Albo pogodzi się z nową rzeczywistością. Albo zacznie szukać alternatywnych gwarancji bezpieczeństwa. Reset z Rosją to gra o wysoką stawkę. I nie chodzi tylko o granice. Chodzi o to, kto będzie kształtował przyszłość regionu.

Indo-Pacyfik bez Ameryki? Rola sojuszników w regionie

Od momentu inauguracji drugiej kadencji Donalda Trumpa w styczniu 2025 roku, Pacyfik nabrał nowego wyrazu. To nie jest już ta sama woda, którą pamiętamy z czasów Obamy czy nawet pierwszej kadencji. Stany Zjednoczone wycofały się z rozmów o partnerstwie gospodarczym IPEF, a marynarka wojenna regularnie opuszcza bazy w Japonii. W kwietniu 2026 roku ogłoszono redukcję o 40% sił stacjonujących wokół Okinawy.

I tu zaczyna się prawdziwy test. Kto weźmie ster, jeśli Ameryka faktycznie odpuści?

Japonia i Australia to pierwsze bastiony. Tokio podjęło decyzję o podwojeniu budżetu obronnego do 2027 roku, co jest bezprecedensowe od czasów zimnej wojny. Canberra z kolei postawiła na współpracę z Koreą Południową. Razem tworzą coś, co analitycy nazywają „azjatyckim NATO”, choć formalnie to luźna koalicja. Mają jeden cel. Mają jeden cel: utrzymać żeglugę na Morzu Południowochińskim wolną od dominacji Pekinu.

Ten układ ma jedną poważną rysę. Japonia i Australia nie mają zdolności do projekcji siły na skalę amerykańską. Brakuje im lotniskowców, brakuje im logistyki. To tak, jakby chcieć ugasić pożar domu konewką, mając w garażu strażacki wóz, który nie odpala. Sojusz jest silny na papierze, ale w realnym starciu? Cóż…

Filipiny znalazły się w trudnej sytuacji. Prezydent Marcos Jr. lawiruje między Waszyngtonem a Pekinem. W styczniu 2026 roku podpisał umowę o dostępie do swoich portów dla chińskiej marynarki, a miesiąc później zezwolił na ćwiczenia z Australią. To balansowanie na linie.

Indie pozostają dziką kartą. Nowe Delhi nie chce być niczyim wasalem. Premier Modi stawia na samodzielność militarną, ale jednocześnie kupuje rosyjskie rakiety. I tu pojawia się paradoks. Bez Ameryki Indie mogą stać się najsilniejszym graczem w regionie, ale tylko jeśli zbudują własne łańcuchy dostaw. Trudno powiedzieć, czy to się uda w ciągu najbliższych pięciu lat.

Mało brakuje, żeby region stał się polem rywalizacji trzech bloków. Chińskiego, koalicji japońsko-australijskiej i indyjskiego solo. Bez Ameryki to nie jest stabilna konstrukcja. To zagadka, którą trzeba rozwiązać szybko. Bo czas ucieka.

Ameryka Łacińska: Strefa zakazana dla Chin i nowa polityka migracyjna

To zmienia wszystko. Ameryka Łacińska, przez dekady traktowana przez USA jako swoiste podwórko, nagle stała się polem bitwy o wpływy. Administracja Trumpa w 2026 roku poszła na całość. Chiny, które przez lata spokojnie inwestowały w porty, kopalnie i infrastrukturę od Panamy po Argentynę, dostały jasny sygnał. Waszyngton wprowadził mechanizm, który w dokumentach nazywa się "Western Hemisphere Shield". W praktyce oznacza on blokadę dla chińskich firm w kluczowych sektorach energetycznym i telekomunikacyjnym. Każdy kraj, który podpisze umowę z Pekinem na budowę sieci 5G lub modernizację sieci elektrycznej, automatycznie traci preferencyjne taryfy celne na eksport do USA. Brzmi brutalnie? Tylko że to działa. Meksyk i Chile już w 2025 roku wycofały się z negocjacji z Huawei.

Nowa polityka migracyjna to druga strona medalu. Administracja Trumpa uznała, że nie ma już miejsca na półśrodki. Program "Remain in Mexico" wrócił, ale w znacznie ostrzejszej formie. Tym razem dotyczy nie tylko osób ubiegających się o azyl, ale wszystkich migrantów, którzy przekraczają granicę bez dokumentów. Są zawracani do Meksyku, gdzie muszą czekać na rozpatrzenie wniosku. Brzmi prosto. Tylko że Meksyk nie jest w stanie pomieścić setek tysięcy ludzi. W miastach granicznych, jak Ciudad Juárez czy Tijuana, sytuacja humanitarna jest dramatyczna. Z praktyki wynika, że takie podejście generuje więcej problemów niż rozwiązuje. Zamiast uszczelniać granicę, tworzy się gigantyczne obozy, w których kwitnie przestępczość i korupcja.

A co jeśli chodzi o handel? USA wymusiły na krajach regionu renegocjację umów o wolnym handlu. Wprowadzono klauzule anty-Chiny. Każda firma, która chce korzystać z preferencyjnych stawek, musi udowodnić, że w jej łańcuchu dostaw nie ma chińskich podzespołów. Dla producentów z Ameryki Środkowej to koszmar. Wiele fabryk odzieży i elektroniki w Hondurasie czy Nikaragui jest uzależniona od chińskich surowców. Nie zawsze da się to szybko zmienić. Mało brakuje, by doszło do załamania lokalnych gospodarek. Waszyngton obiecuje pomoc finansową na transformację. Pieniądze płyną, ale wolno. Brakuje rąk do pracy i know-how.

To podejście jest zbyt sztywne. Ameryka Łacińska nie jest monolitem. To region pełen sprzeczności. Brazylia, największa gospodarka regionu, lawiruje. Oficjalnie popiera linię Waszyngtonu, ale w praktyce utrzymuje ciche kontakty handlowe z Chinami. Prezydent Lula gra na dwa fronty. Wie, że bez chińskich inwestycji w rolnictwo i energetykę Brazylia straci dynamikę rozwoju. Z kolei małe kraje jak Salwador czy Gwatemala nie mają wyboru. Są zbyt słabe, by negocjować. Musiały podpisać nowe umowy, które de facto oddają im kontrolę nad polityką imigracyjną. To czysta realpolitik. I jak na razie, to Stany Zjednoczone dyktują warunki.

Pułapki doktryny Trumpa: Gdzie kończy się realizm a zaczyna izolacjonizm?

Administracja Trumpa w 2026 roku to fascynujący eksperyment. Z jednej strony mamy twarde decyzje. Wycofanie z misji w Sahelu. Zerwanie z dotychczasową polityką handlową. Z drugiej strony pojawia się pytanie. Czy to realizm, czy zwykłe odwrócenie się od świata?

Trump myli dwie rzeczy. Interes narodowy to nie to samo co izolacja. Prawdziwy realizm wymaga obecności w kluczowych punktach. Wymaga sojuszy, które działają. Tymczasem widzę coś innego. Administracja tnie wydatki na ONZ. Ogranicza wsparcie dla WHO. Blokuje pomoc rozwojową dla Afryki. To wszystko decyzje, które osłabiają amerykański wpływ.

Weźmy przykład Azji Południowo-Wschodniej. Stany Zjednoczone ograniczyły patrole na Morzu Południowochińskim. Chiny natychmiast wypełniły tę pustkę. W kwietniu 2026 roku Filipiny zgłosiły 12 incydentów z udziałem chińskich statków. To wzrost o 40 procent w porównaniu z rokiem 2024. Kto na tym stracił? Nie tylko Filipiny. Amerykański wizerunek sojusznika, na którym można polegać, został poważnie nadszarpnięty.

Trump mówi o pokoju przez siłę. Ale siła bez obecności to tylko puste groźby. Realizm zakłada, że państwa działają we własnym interesie. Cóż. Problem w tym, że izolacjonizm to też rodzaj realizmu. Tylko krótkowzrocznego. Skupionego na natychmiastowych zyskach, a nie długoterminowym bezpieczeństwie.

Brutalna prawda jest taka, że świat nie znosi próżni. Jeśli Ameryka się wycofa, inni wejdą. Chiny. Rosja. Nawet Turcja czy Iran. I nie zrobią tego w amerykańskim interesie. To nie jest gra, w której można wyjść i wrócić, kiedy się chce. Raz utracone zaufanie sojuszników trudno odbudować.

Przyszłość sojuszy: Jakie modele współpracy przetrwają do 2027?

Do 2027 roku przetrwają przede wszystkim modele współpracy, które nie opierają się na hierarchii, ale na elastyczności. Sojusze bilateralne, które można negocjować w trybie ad hoc, zyskują na znaczeniu. Przykład? Relacje USA z Arabią Saudyjską. Zamiast wielostronnych traktatów, obie strony preferują dziś konkretne umowy handlowe i zbrojeniowe, które można zerwać lub wzmocnić z dnia na dzień. To model, który Trump lubi nazywać „deal makingiem”. On ma jedną poważną wadę. Brakuje mu długofalowej przewidywalności. Ma też zaletę. Pozwala uniknąć sytuacji, w której jeden nieprzemyślany ruch pociąga za sobą lawinę konsekwencji dla całego bloku.

Brzmi prosto. Amerykańska administracja testuje w 2026 roku model, który można określić jako „sojusz warunkowy”. Państwo członkowskie musi spełnić konkretne kryteria ekonomiczne, by liczyć na wsparcie militarne. To zmienia wszystko. Kraje bałtyckie, które do tej pory opierały swoją strategię obronną na artykule 5., nagle muszą inwestować w lokalne zdolności produkcyjne. I tu zaczyna się problem. Nie każde państwo ma na to środki. Mylne założenie, że wszyscy są w stanie dostosować się do nowej rzeczywistości, może doprowadzić do największego kryzysu spójności w historii NATO. A co jeśli się okaże, że najbezpieczniejszym modelem na 2027 rok będzie powrót do koncepcji „równowagi sił” z XIX wieku? Wtedy małe państwa staną się pionkami w grze między Waszyngtonem, Pekinem a Moskwą. Nie będzie to świat stabilny. Będzie to świat pełen napięć, gdzie każdy sojusz musi być codziennie udowadniany na nowo. Trudno powiedzieć, czy to krok wstecz, czy może raczej bolesna lekcja dorosłości.